Η απομόνωση, η ελλιπής πρόσβαση σε υπηρεσίες και τα εδραιωμένα έμφυλα στερεότυπα διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου η βία εκδηλώνεται πιο συχνά και καταγγέλλεται δυσκολότερα.

Αν και συνολικά τα στατιστικά στοιχεία για την Ελλάδα είναι ανησυχητικά -σύμφωνα με παλαιότερη έρευνα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) και του Κέντρου Διοτίμα μία στις τέσσερις Ελληνίδες έχει υποστεί σωματική ή και σεξουαλική βία από την ηλικία των 15 ετών- η κατάσταση των γυναικών της υπαίθρου παρουσιάζει ειδικές δυσκολίες.

Ειδική αναφορά στο πρόβλημα αυτό εντοπίζεται σε μελέτες άλλων ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες αναδεικνύουν τη διαφορά μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών.

Ειδικότερα, σε πρόσφατη ανάλυση στοιχείων της Eurostat από το Monitorul Social (μελέτη της Friedrich-Ebert-Stiftung Romania), διαπιστώθηκε ότι σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, το ποσοστό των γυναικών από αγροτικές περιοχές που έχουν πέσει θύματα βίας από τον σύντροφό τους είναι σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Αυτό αναδεικνύει την παγκόσμια τάση υψηλότερης ευαλωτότητας των γυναικών στην περιφέρεια.

Η τριπλή δυσκολία των γυναικών της υπαίθρου

Οι γυναίκες σε απομακρυσμένες περιοχές αντιμετωπίζουν τρεις βασικούς παράγοντες που εμποδίζουν την εξάλειψη της βίας:

• Περιορισμένη πρόσβαση σε δομές στήριξης: Η γεωγραφική απομόνωση καθιστά δύσκολη ή αδύνατη την άμεση πρόσβαση σε ξενώνες φιλοξενίας, κέντρα συμβουλευτικής, νομικές υπηρεσίες και αστυνομικές αρχές. Η απουσία τοπικών υπηρεσιών σημαίνει ότι η αναζήτηση βοήθειας απαιτεί μετακίνηση, κάτι που συχνά αποκαλύπτει το πρόβλημα και αυξάνει τον κίνδυνο για το θύμα.
• Κοινωνικός έλεγχος και συγκάλυψη: Στις μικρές, κλειστές κοινωνίες της υπαίθρου, ο κοινωνικός έλεγχος είναι εντονότερος. Ο φόβος του κοινωνικού στίγματος, της απομόνωσης και του κουτσομπολιού λειτουργεί αποτρεπτικά στην καταγγελία των περιστατικών, οδηγώντας στη σιωπή και τη συγκάλυψη.
• Οικονομική εξάρτηση: Η οικονομική βία αποκτά μεγαλύτερη διάσταση στην ύπαιθρο, όπου οι ευκαιρίες απασχόλησης για τις γυναίκες είναι συχνά περιορισμένες ή εξαρτημένες από την οικογενειακή επιχείρηση (πρωτογενής τομέας). Η έλλειψη ανεξάρτητης οικονομικής δύναμης καθιστά την απομάκρυνση από τον δράστη σχεδόν αδύνατη.

Η ανάγκη για εξειδικευμένες πολιτικές

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) έχει αναγνωρίσει στο παρελθόν την ανάγκη για ενίσχυση των γυναικών της υπαίθρου, τονίζοντας το μισθολογικό χάσμα στον πρωτογενή τομέα και την έλλειψη πρόσβασης στην τεχνολογία, που επιτείνουν την ευαλωτότητά τους (Έκθεση ΟΗΕ, 2017).

Η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί την ανάπτυξη εξειδικευμένων, αποκεντρωμένων πολιτικών και ψηφιακών μέσων υποστήριξης (τηλε-συμβουλευτική) που να φτάνουν αποτελεσματικά στις απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και την ενίσχυση των τοπικών κοινωνικών υπηρεσιών για να σπάσει η σιωπή.

Το δίκτυο δομών βοήθειας

Παρά τις γεωγραφικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην περιφέρεια, η Πολιτεία διαθέτει ένα πανελλαδικό δίκτυο δομών για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών.

Το δίκτυο αυτό περιλαμβάνει:

Την τηλεφωνική Γραμμή SOS 15900. Μια πανελλαδική 24ωρη τηλεφωνική Γραμμή SOS, που λειτουργεί 365 ημέρες τον χρόνο, καλύπτοντας όλη την επικράτεια. Στελεχώνεται από ψυχολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες και παρέχει άμεση βοήθεια, ψυχοκοινωνική συμβουλευτική και ενημέρωση.

Εναλλακτική επικοινωνία: Υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας και μέσω email στη διεύθυνση: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε., για περιπτώσεις όπου η τηλεφωνική επικοινωνία είναι επικίνδυνη ή αδύνατη.

Συμβουλευτικά κέντρα και ξενώνες φιλοξενίας. Το δίκτυο περιλαμβάνει 44 Συμβουλευτικά Κέντρα, τα οποία λειτουργούν τόσο από το Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας - ΚΕΘΙ, όσο και από Δήμους (ανάμεσά τους και το Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών Θυμάτων Βίας Δήμου Καλαμάτας) και 20 Ξενώνες Φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών και των παιδιών τους.

Ο ρόλος των Συμβουλευτικών Κέντρων είναι να παρέχουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής, νομικής και εργασιακής συμβουλευτικής, με στόχο την ενδυνάμωση των γυναικών.

Οι Ξενώνες Φιλοξενίας προσφέρουν ασφαλή, προσωρινή διαμονή, σίτιση και εξειδικευμένη υποστήριξη για την επανένταξη των γυναικών στην κοινότητα.

Συνήθως, η Γραμμή SOS 15900 αποτελεί την αρχική πύλη εισόδου στο δίκτυο, καθώς από εκεί γίνεται η παραπομπή στα πλησιέστερα Συμβουλευτικά Κέντρα ή στους Ξενώνες Φιλοξενίας (των οποίων η διεύθυνση παραμένει απόρρητη για λόγους ασφαλείας).