Με αφορμή πρόσφατα περιστατικά, ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) εφιστά την προσοχή στις σοβαρές επιπτώσεις της χρήσης κάνναβης, ιδιαίτερα στον νεανικό πληθυσμό, τονίζοντας ότι η επικρατούσα αντίληψη περί «αθώας» χρήσης είναι επιστημονικά αβάσιμη και επικίνδυνη.

Οι Βιολογικές Επιπτώσεις και οι Κίνδυνοι

Το σύστημα των ενδοκανναβινοειδών είναι ένα θεμελιώδες βιολογικό ρυθμιστικό σύστημα που συμβάλλει στη διατήρηση της ομοιόστασης (ισορροπίας) του οργανισμού και εμπλέκεται σε λειτουργίες όπως η διάθεση, η μνήμη, η μάθηση, η όρεξη και ο καρδιακός ρυθμός.

Τα προϊόντα του φυτού της κάνναβης περιέχουν ουσίες όπως η:

• Τετραϋδροκανναβινόλη (THC): Η ψυχοδραστική ουσία που δρα στους υποδοχείς CB1 του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ).
• Κανναβιδιόλη (CBD): Δρα κυρίως στους υποδοχείς CB2, που βρίσκονται στην περιφέρεια του σώματος, και δεν είναι ψυχοδραστική.

Η THC μπορεί να διαταράξει τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την ομαλή νευρολογική ανάπτυξη κατά την εφηβεία, με μακροχρόνιες συνέπειες. Η συστηματική έκθεση στην ουσία συνδέεται με:

• Γνωστική έκπτωση: Εξασθένηση μνήμης, προσοχής και συγκέντρωσης, οδηγώντας σε πτώση των σχολικών επιδόσεων και περιορισμένη ικανότητα λήψης κρίσιμων αποφάσεων.
• Ψυχική Υγεία: Αύξηση του κινδύνου για ψυχικές διαταραχές (ψύχωση, σχιζοφρένεια), κατάθλιψη και αυτοκτονικό ιδεασμό.
• Κοινωνικές επιπτώσεις: Απώλεια κινήτρου για τη ζωή, έντονη απάθεια και κοινωνική απομόνωση.

Οι Ενισχυμένοι Κίνδυνοι από τα Συνθετικά Κανναβινοειδή

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα συνθετικά και ημισυνθετικά κανναβινοειδή.

• Ημισυνθετικά: Προέρχονται από χημική επεξεργασία και είναι πιο ισχυρά από τη φυσική κάνναβη, αυξάνοντας τους κινδύνους για οξέα ψυχωσικά επεισόδια και κώμα.
• Συνθετικά: Είναι προϊόντα αποκλειστικά χημικής σύνθεσης, με δράση δεκάδες φορές ισχυρότερη στους υποδοχείς CB1 σε σχέση με τη φυτική κάνναβη. Συνδέονται με υψηλότατους κινδύνους ψυχοπαθολογικής (π.χ. οξέα ψυχωσικά επεισόδια) και σωματικής φύσεως (καρδιακές αρρυθμίες, αναπνευστική καταστολή, κώμα, θάνατοι).

Ανησυχητική Εικόνα στην Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Δράση

Σύμφωνα με την Πανευρωπαϊκή έρευνα ESPAD (2024), η εικόνα στην Ελλάδα είναι ανησυχητική:

• Η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία.
• Πάνω από τους μισούς εφήβους θεωρούν ακίνδυνη τη δοκιμή κάνναβης, ενισχύοντας την λανθασμένη αντίληψη περί «αθώας» χρήσης.
• Ένας στους εννέα εφήβους έχει δοκιμάσει κάνναβη τουλάχιστον μία φορά, ενώ κάποιοι εξ αυτών έχουν χρειαστεί νοσοκομειακή περίθαλψη λόγω χρήσης ουσιών.
• Ένας στους τρεις δηλώνει ότι μπορεί να βρει κάνναβη εύκολα.

Τα στοιχεία υπογραμμίζουν την ανάγκη για υπεύθυνη ενημέρωση και συντονισμένες παρεμβάσεις. Η πρόληψη πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές.

Την ανάγκη για εντατικοποίηση των δράσεων τονίζει και η Ελλάδα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στην πρόσφατη σύνοδο της Οριζόντιας Ομάδας για τα Ναρκωτικά του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο Εκπρόσωπος της Ελλάδας και Εθνικός Συντονιστής για τις Εξαρτήσεις υπερτόνισε την ανάγκη για καθολική και οριζόντια εφαρμογή ελέγχου των συνθετικών κανναβινοειδών σε όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., προτείνοντας τη δημιουργία ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης (EWS) για το συγκεκριμένο αντικείμενο.

Ο ΕΟΠΑΕ παρέχει εξειδικευμένες υπηρεσίες για την αντιμετώπιση και διαχείριση της εξάρτησης από κάνναβη στον νεανικό πληθυσμό, με στόχο την ενδυνάμωση της προσωπικότητας και την απομάκρυνση από την εξαρτητική συμπεριφορά.